Aşağıda yazılı olan hastalık belirtileri her Parkinson hastasında
görülmediği gibi, ortaya çıktığı zaman her hastada aynı şiddette
olmaz. Söz konusu belirtilerin tedavileri “Parkinson hastalığında
özel belirtiler için özel tedaviler” bölümünde yer almaktadır.
Duruş değişiklikleri
Birçok Parkinson hastası öne doğru hafifçe eğik durma eğilimindedir.
Yürürken ve ayakta dururken bu durum daha belirgin olur. Her
hastada görülmeyen bu duruş biçimi bazı hastalarda çok çarpıcıdır.
Kimi hastanın bir yana doğru hafifçe yamuk durduğu görülür
ve bu durum özellikle oturma halinde dikkati çeker. Duruştaki
diğer bir özellik hastanın yürürken ya da ayakta dururken
bir veya her iki kolunu dirsekten, ve bacaklarını dizlerden
bükme eğilimidir. Hasta yürürken kollarını sallamak için gayret
sarf ederse bu duruş şekli düzelir. Kimi hasta otururken bir
ayağını içe doğru dönük tutar.
Sürekli olarak öne eğik durmak sırt kaslarının mekanik olarak
gerilmesine yol açacağından hastalarda sırt ve bel ağrıları
ortaya çıkarabilir. Duruş bozukluğunu fark eden hasta eğer
bunu en aza indirgemek üzere egzersizler yapmaya başlarsa
çok yarar görecektir.
Parkinson hastalığına özgü konuşma biçimi
Parkinson hastalığında konuşma bozukluğu, nadiren hastalığın
başlangıcında ortaya çıkar. Hastalıkları uzun süreden beri
mevcut olsa bile, Parkinson hastalarının yaklaşık yarısının
konuşmalarında bir değişiklik görülmez. Bazı hastalarda ise
konuşma hastalık için tipik olan bir değişikliğe uğrar. İlk
değişiklik genellikle yumuşak tonda bir konuşma şeklidir.
Hastaların konuşmalarında her heceye aynı tonda vurgulama
söz konusudur. Bazı hastalar hem monoton hem de yumuşak ve
hızlı tonda konuşurlar. Kelimeler arasında alışılmış aralar
yoktur ve kelimeler iç içe girermişçesine konuşma anlaşılmaz
hale gelebilir. Tanımlanan bu konuşma özelliği Parkinson hastalığı
için tipiktir. Bunun aksine bazı hastalar hızlı değil, yavaş
konuşurlar, ses tonları giderek zayıflar. Bunların dışında
konuşurken yüz ifadesini veren hareketlerin ve yardımcı açıklayıcı
el hareketlerinin yapılamaması da iletişim yeteneğini zorlaştırır.
Ender görülen bir durum da belli bir hecenin kelimenin tam
ortasında ya da sonunda bir çok kez tekrar edilmesidir.
Bazı hastaların telefondaki konuşmaları anlaşılmaz olabilir.
Bazen hastalar konuşmalarının yumuşak ve başkalarının duyamayacakları
kadar belirsiz olduğunun farkında olmayabilirler. Konuşmanın
normal tonunun kaybı bazıları için rahatsızlık verici olmazken,
diğerleri için büyük önem taşır. Bu durum hastaların yaşamlarına
ve işlerine göre değişiklik gösterir. Örneğin öğretmen, avukat,
tiyatro oyuncusu olan ya da konuşma veya okumaya ilişkin görevi
olan hastalar, konuşmalarındaki değişikliği bir çok hastadan
daha erken fark ederler.
Yürüme bozukluğu, yürürken kilitlenme
ve düşmeler
Normal yürüyüş sırasında adım atma, kolları sallama doğal
bir şekilde hızlı, iç güdüsel ve otomatik olarak yapılır.
Parkinson hastalığının özellikle erken dönemlerinde bir çok
hastanın yürümesi normaldir ve yıllarca normal kalabilir.
Kimi hastada ise hastalık için tipik olan küçük adımlarla
yürüme hali dikkati çeker. Zamanla yürümenin belirgin biçimde
bozulduğu hastalar ayaklarının ucunu yerden kaldıramazlar
ve bir veya her iki ayağı sürüyerek yürümeye başlarlar. Yürürken
otomatik olarak yapılan kol sallama hareketi azalır ve zamanla
kaybolur. Dönüşler yavaşlamıştır ve çok sayıda minik adımla
vücut tek bir bütün halinde döner. Oysa normal bir dönüşte
önce baş döner, sonra gövde ve bacaklar bunu izler.
Küçük adımlarla yürüyen ve öne eğik duruşa sahip olan ileri
evredeki bazı Parkinson hastaları, bazen yürüme başlangıcında
kendiliklerinden öne daha fazla eğilirler ve ellerinde olmaksızın
adımlarını giderek hızlandırırlar ve istedikleri zaman duramazlar.
Genellikle birkaç adım kadar sonra öne düşebilir ya da bir
engele çarpabilirler. Böyle hallerde hastalar bir baston kullanarak
öne doğru hızlanmayı etkin biçimde durdurabilirler.
Yürüme bozukluğu olan hastalar bazen düzgün biçimde yürürken
aniden ayakları yere yapışmış gibi kalakalırlar ve “kilitlenme”
olarak tanımlanan durum ortaya çıkar. Bu durum genellikle
birkaç saniye veya nadiren daha uzun sürerek birkaç dakika
sonra çözülür. Genellikle kapı eşiklerinde, turnike gibi dar
mekanlarda, caddede karşıdan karşıya geçerken ya da dönüşler
sırasında ortaya çıkan bu durum çok şiddetli dereceye varırsa
dengeyi bozarak düşmeyi kolaylaştırabilir. Eğer kilitlenme
çok şiddetli ise hasta yürümeyi başlatmada, sandalyeden doğrulmada,
yataktan kalkmada zorluk çeker. Diğer yandan, kilitlenmesi
olan bir çok hasta merdiven basamaklarını rahatlıkla çıkabilirler.
Parkinson hastalığında görülen yürüme bozukluklarının nedeni
anlaşılamamıştır; sorunun hareket yavaşlığı veya bozulmuş
olan denge ile ilgili olabildiği düşünülmektedir. Hastalarda
öne düşmeyi önleyici refleksler yavaşlamış, azalmış veya gecikmiştir.
Yutma zorluğu
Yutma otomatik olarak yapılan karmaşık bir eylemdir. Normalde
gıdaların boğazı geçip yemek borusuna iletilmesi için boğaz
kaslarının sırayla kasılıp gevşemesi gerekir. Parkinson hastalığında
yutma kaslarının hareket azlığına bağlı olarak gıdaları yutma
güçlüğü ortaya çıkabilir. Yutma hızının azalmasının yanı sıra,
çiğneme de yavaşlamış olduğu için yemek ağzın gerisinde ve
boğazda birikir. Hasta son gıda parçasını da yuttuktan sonra
yeni lokmayı yutmaya girişir, ancak peş peşe yutamadığı için
lokmalar boğazında asılı kalmış gibi bir his verir. Sıvı ve
katılar aynı zorlukla yutulur, ancak yumuşak gıdaların mideye
daha çabuk indiği bilinir.
El yazısının bozulması
Hareket yavaşlığı ön planda olan Parkinson hastalarının el
yazılarında harfler küçülme eğilimindedir. Harflerin şekilleri
normaldir, ama yazı yazdıkça giderek küçülür ve okunamayacak
hale gelebilir. Bu duruma “mikrografi” adı verilir. Bazı hastalarda
hastalığa bağlı ilk yakınma el yazısı harflerinin küçülmesi
olabilmektedir. Buna ek olarak, yazı yazarken kullandığı elinde
titremesi de olan hastalarda el yazısı harfleri titrek ve
hatta okunaksız olabilir.

|